Microplastics Dialogue Day: Belgische overheden bundelen krachten

Microplastics zijn minuscule plasticdeeltjes, kleiner dan vijf millimeter, die ontstaan wanneer grotere plastic producten uiteenvallen of die bewust worden toegevoegd aan bepaalde consumentenproducten. Ze worden ook geproduceerd om zo te gebruiken; bijvoorbeeld in het geval van glitter of plastic pellets. Ze worden overal op aarde teruggevonden in het water, de lucht, de bodem en het voedsel, en stapelen zich op in ecosystemen en in het menselijk lichaam. Door hun wijdverspreide aanwezigheid en hun potentiële impact op organismen en gezondheid vormen ze een groeiende uitdaging voor beleidmakers. Microplastics zijn ook een probleem omdat ze zorgwekkende stoffen bevatten die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid van mensen en voor het milieu.

Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie Jean-Luc Crucke opende de dag met een videoboodschap waarin hij het belang benadrukte van gezamenlijke actie om de verspreiding van microplastics aan te pakken. “Het is de samenwerking van iedereen die ons in staat zal stellen om niet enkel te praten, maar ook te handelen”, aldus de minister.

Daarna stond de documentaire Plastic People: The Hidden Crisis of Microplastics op het programma – een Canadese productie uit 2024 die de impact van microplastics op het menselijk lichaam onderzoekt. Na de film kon het publiek vragen stellen aan professor Jana Asselman, hoofd van het Blue Growth Research Lab van de Universiteit Gent, die wetenschappelijke inzichten deelde over de verspreiding en de risico’s van microplastics.

Verschillende overheden deelden vervolgens beleidsgerichte presentaties:

• De Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) presenteerde onder andere verschillende Vlaamse onderzoeksprojecten en beleidsinitiatieven rond microplastics, en formuleerde ideeën voor een betere samenwerking tussen overheden.
• De Service public de Wallonie (SPW) Agriculture, Ressources naturelles et Environnement stelde Waalse beleidsmaatregelen rond (micro)plastics voor, en zoomde in op activiteiten en projecten van het Waalse wetenschappelijke instituut ISSeP (Institut Scientifique de Service Public).
• De diensten Marien Milieu en Productbeleid en Chemische Stoffen van de FOD Volksgezondheid lichtten de federale aanpak toe, met bijzondere aandacht voor de wetgeving over microplastics als zodanig en over mengsels waaraan deze bewust zijn toegevoegd, voor plastic producten én voor preventieve acties met betrekking tot (micro)plasticafval in zee en sensibilisering.

De namiddag eindigde met een interactief panelgesprek met experten. Via een digitale tool kon het publiek vragen, inzichten en prioriteiten delen, over de volgende stappen in de Belgische strijd tegen microplastics.

Hoewel het logisch is om de acties en wetgeving met betrekking tot plastic (in brede zin) in de discussie op te nemen, aangezien de problemen rond plastic en microplastics sterk met elkaar samenhangen, lag de focus van het event in de eerste plaats op microplastics. Deze verdienen bijzondere aandacht, gezien de risico’s die ze inhouden voor zowel de menselijke gezondheid als het milieu. Toch is een doeltreffende en globale aanpak van plastic-gerelateerde uitdagingen enkel mogelijk met de betrokkenheid van alle beleidsactoren die rond plastics in brede zin werken.

De Microplastics Dialogue Day bood de gelegenheid om te bouwen aan een sterker Belgisch overheidsnetwerk rond dit thema. Kennisdeling, samenwerking en coherentie tussen beleidsniveaus vormen de basis voor een gezamenlijke aanpak van deze complexe uitdaging.