Gendergerelateerd geweld: een nieuw rapport om de dynamiek en gevolgen ervan te begrijpen

De studie wijst op situaties van herhaald slachtofferschap of van herhaaldelijk geweld: personen die tijdens hun kindertijd geweld hebben ondergaan, lopen een groter risico op geweld op volwassen leeftijd. Slachtoffers van één vorm van gendergerelateerd geweld geven ook vaker aan dat zij in de loop van hun leven andere vormen van geweld hebben meegemaakt (door een partner, niet-partner, stalking of ongewenst seksueel gedrag op het werk).

Bijzonder kwetsbare groepen

De resultaten tonen ook dat de blootstelling aan geweld varieert per bevolkingsgroep. Zo lopen bepaalde groepen een aanzienlijk hoger risico, namelijk:

• vrouwen die arbeidsongeschikt zijn als gevolg van een handicap of een langdurig gezondheidsprobleem;
• vrouwen met een slechte gezondheid;
• werkloze vrouwen.

Deze situaties verhogen het risico op geweld en maken het ook moeilijker voor het slachtoffer om zich uit een gewelddadige situatie te bevrijden.

Liesbet Stevens, adjunct-directeur van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen: “De gevolgen van gendergerelateerd geweld uiten zich op verschillende manieren. Ze ondermijnen de psychische en lichamelijke gezondheid en hebben invloed op de carrière en het dagelijkse leven van de slachtoffers. Gezien deze realiteit moeten we preventie versterken, hulpverlening toegankelijker maken en de belemmeringen die slachtoffers er maar al te vaak van weerhouden om hulp te zoeken wegnemen.”

Weinig beroep op hulpdiensten en de politie

De meeste slachtoffers nemen een naaste in vertrouwen. Slechts een minderheid doet een beroep op hulpdiensten of de politie: 29,5% van de slachtoffers van partnergeweld neemt contact op met gezondheids- of sociale diensten, 27,6% met de politie en 6,6% met een hulplijn of een slachtofferhulpdienst. Deze cijfers liggen nog lager voor slachtoffers van niet-partnergeweld. Wat stalking betreft, meldt slechts 13,1% van de slachtoffers dit aan een advocaat en 20,1% aan de politie. Ten slotte stapt slechts 19,7% van de vrouwelijke slachtoffers van ongewenst seksueel gedrag op het werk naar de preventieadviseur of de persoon die verantwoordelijk is voor het nemen van maatregelen. 

Aanbevelingen ter versterking van het overheidsbeleid

In het licht van deze vaststellingen formuleert het Instituut verschillende aanbevelingen om de preventie, de ondersteuning van slachtoffers en de toegankelijkheid van de hulpdiensten en meldpunten te verbeteren. Concreet: 

• Een hulppakket opzetten voor slachtoffers van partnergeweld, om hen in staat te stellen zich te bevrijden van elke vorm van afhankelijkheid van de gewelddadige partner.
• De meerwaarde analyseren van de mogelijkheid om online aangifte te doen en/of klacht in te dienen, waarbij een directe opvolging door een gespecialiseerde politie-inspecteur wordt verzekerd.
• De politie beter opleiden rond gendergerelateerd geweld en de opvang en doorverwijzing van slachtoffers en daarnaast regelmatig de tevredenheid van slachtoffers over de politiediensten evalueren.
• Hulpmiddelen ter beschikking stellen voor werkgevers om hen te helpen bij de uitwerking van een preventiebeleid voor ongewenst seksueel gedrag op het werk.

Het volledige rapport, de aanbevelingen en een overzichtelijke factsheet zijn in het Nederlands en het Frans beschikbaar op de website van het Instituut.

Over het onderzoek

Deze studie werd uitgevoerd door Hogeschool UCLL, de Universiteit Gent en de Universiteit van Luik, in opdracht van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. Ze is gebaseerd op de analyse van de Belgische gegevens uit de Europese enquête over gendergerelateerd geweld (EU-GBV), die in België tussen juli 2021 en augustus 2022 werd uitgevoerd bij een representatieve steekproef van 5.800 personen tussen 18 en 74 jaar. Na een eerste rapport met kerncijfers, dat in april 2024 werd gepubliceerd door het IWEPS, Statistiek Vlaanderen en het BISA, neemt dit nieuwe rapport een aantal van die gegevens over, vult ze aan met andere gegevens en plaatst ze in perspectief aan de hand van focusgroepen met professionals die hulp verlenen aan slachtoffers van geweld.

Over het Institut

Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen is een onafhankelijke openbare instelling die strijdt tegen elke vorm van discriminatie en ongelijkheid op basis van gender. Jaar na jaar stijgt het aantal meldingen bij het Instituut. Het Instituut informeert slachtoffers en ondersteunt hen bij eventuele rechtszaken. Daarnaast geeft het Instituut informatie over het wettelijk kader en formuleert het adviezen en aanbevelingen, onder meer aan de regering en het parlement. Ook het verzamelen van cijfers en statistieken, opzetten van onderzoeken, geven van opleidingen en opzetten van concrete beleidsinitiatieven en bewustmakingscampagnes behoren tot de opdrachten van het Instituut.

Slachtoffers of getuigen van discriminatie op grond van een door de Genderwet beschermd criterium (waaronder geslacht) kunnen zich gratis en in alle vertrouwelijkheid laten informeren over hun rechten. Indien gewenst kan ook een klacht ingediend worden. Dit kan op 0800/12 800 of via hulp.igvm.be. Volg het Instituut op LinkedIn, Facebook, Instagram en YouTube.