Meer dan 1 op 3 Belgen heeft moeite met gezondheidsinformatie: FOD Volksgezondheid lanceert campagne ‘Vertel me eens…’

Health literacy, of gezondheidsvaardigheden, verwijst naar het vermogen om informatie te vinden, begrijpen, beoordelen en gebruiken, niet alleen medische informatie maar breder alle informatie die verband houdt met gezondheid, om weloverwogen beslissingen te nemen. Het gaat dus niet alleen over lezen of schrijven, maar ook over het herkennen van betrouwbare informatiebronnen, het vinden van je weg in het zorgsysteem, het communiceren met zorgverleners en het ondernemen van administratieve stappen, zoals het opnemen van rechten die invloed kunnen hebben op de gezondheid. In een context van toenemende digitalisering omvat dit ook de vaardigheden die nodig zijn om digitale toepassingen binnen de gezondheidszorg te gebruiken. 

Volgens de Gezondheidsenquête 2018 van Sciensano heeft 27,8% van de Belgen van 15 jaar en ouder een beperkt niveau van gezondheidsvaardigheden en 5,6% een onvoldoende niveau. Dat betekent dat 33,4% van de bevolking — ongeveer 1 op de 3 Belgen — moeilijkheden ervaart om gezondheidsinformatie correct te begrijpen, beoordelen of gebruiken. 

Bepaalde groepen zijn extra kwetsbaar: 

• mensen met een lager opleidingsniveau lopen een groter risico op beperkte gezondheidsvaardigheden: 56,8% van de personen zonder diploma of met enkel lager onderwijs, 44,6% van de personen met lager secundair onderwijs, 34,8% van de personen met hoger secundair onderwijs en 28,3% van de personen met een diploma hoger onderwijs hebben een laag niveau van gezondheidsvaardigheden; 
• 75-plussers worden het vaakst getroffen: 45,5% heeft een laag niveau van gezondheidsvaardigheden, tegenover 38,6% bij jongeren van 15 tot 24 jaar. 

Onvoldoende gezondheidsvaardigheden worden onder meer geassocieerd met een slechtere therapietrouw, moeilijkheden bij het beheer van chronische aandoeningen, een frequenter gebruik van spoeddiensten en hogere ziekenhuisopnames. Zo dragen beperkte gezondheidsvaardigheden ook bij aan grotere sociale gezondheidsongelijkheden. 

Volgens de WHO en de Raad van Europa is investeren in gezondheidsvaardigheden een essentiële hefboom voor toegankelijke, kwaliteitsvolle en rechtvaardige zorg. Ook het KCE benadrukte in België de nood aan meer sensibilisering rond dit thema.  

Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke: 

“ Goede gezondheidszorg begint met een goed gesprek met jouw arts, kinesist, verpleegkundige,... Als je de weg vindt in onze zorg, als je begrijpt wat een zorgverlener je vertelt, dan kan je beter meedenken, meepraten en dus keuzes maken. Dat is goed voor je herstel. Soms is er een duwtje in de rug nodig om de vragen die je hebt, ook effectief te stellen, en dat gesprek aan te gaan. Met deze campagne willen we mensen aanmoedigen om een actieve rol op te nemen. We geven mensen inzicht in hun gezondheid, en zo een betere gezondheid." 

De campagne richt zich zowel tot burgers als tot zorgprofessionals, vanuit het idee dat goede zorg pas mogelijk is wanneer informatie over de gezondheidstoestand, de zorg en preventie-adviezen ook effectief begrepen worden. De campagne steunt op de internationaal erkende Ask me 3 methode, die patiënten aanmoedigt om vragen te stellen en zorgverleners helpt om na te gaan of hun uitleg duidelijk is overgekomen.  

De campagne moedigt de patiënt aan om drie vragen te stellen: 

1. Wat is mijn situatie? 
2. Hoe pakken we dit samen aan? 
3. Waarom is dit belangrijk voor mij? 

Deze vragen kunnen bij elk type zorgvraag gesteld worden en helpen om de informatie over hun gezondheid te begrijpen en beter te begrijpen wat je zelf kan doen om gezond te blijven.   

Zorginstellingen en gezondheidsprofessionals die daarom hebben gevraagd, ontvangen een kant-en-klaar materiaalpakket. 

In totaal gaat het om honderden duizenden informatiestukken, waaronder 60.000 affiches en meer dan een half miljoen zorgboekjes waarin burgers notities kunnen nemen. Daarnaast zijn alle materialen uit dit pakket downloadbaar via de website van de FOD Volksgezondheid. De boodschap wordt eveneens verspreid via sociale media en traditionele mediakanalen. 

De campagne is een onderdeel van het Interfederaal plan rond digitale gezondheidsgeletterdheid. Ze kwam tot stand in samenwerking met vele partners: Departement Zorg, Aviq, Domus Medica, SSMG, de Koning Boudewijnstichting, Cultures et santé, het Vlaams Patiëntenforum, LUSS, RIZIV, Ministerium der deutschsprachigen gemeinschaft, PromoSanté … 

Website: www.drievragen.be