Belgisch mensenrechtenbeleid onder de loep in Genève
Op 6 mei 2026 wordt het Belgische mensenrechtenbeleid onder de loep genomen tijdens het 4de Universeel Periodiek Onderzoek (UPR) binnen de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties. De FOD Buitenlandse Zaken speelt een cruciale rol, zowel in de coördinatie van de aanbevelingen tot verbetering die andere landen ons geven, als in de promotie van mensenrechten in het buitenland.
Vice-Eerste Minister en Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking Maxime Prévot vertegenwoordigt België in het kader van dit Universeel Periodiek Onderzoek in Genève. Het is de vierde keer sinds 2011 dat het Belgische mensenrechtenbeleid wordt geëvalueerd.
De UPR voorziet in een regelmatige evaluatie van de mensenrechtensituaties van alle 193 VN-lidstaten. Elk jaar vinden er drie UPR-sessies plaats, waarbij telkens 14 landen aan bod komen. Zo worden alle 193 VN-lidstaten elke vijf jaar geëvalueerd. Voor België was dit het geval in 2011, 2016 en 2021. Tijdens deze vierde cyclus komt ons land als 160ste lidstaat aan de beurt.
De UPR zorgt voor een open dialoog tussen alle VN-lidstaten, gebaseerd op het collectief besef dat geen enkel land een perfecte staat van dienst heeft inzake mensenrechten, en er dus altijd ruimte is voor verbeteringen. Tegelijkertijd biedt de UPR een zeldzame gelegenheid om staten bewust te maken van wetgeving of praktijken op nationaal niveau, die negatieve gevolgen kunnen hebben voor de mensenrechten binnen hun grenzen.
Mensenrechten maken deel uit van het DNA van België. De universaliteit, de ondeelbaarheid en de onderlinge afhankelijkheid van mensenrechten, die elkaar versterken, zijn de basisprincipes van het Belgisch optreden, zowel in ons land zelf als op het internationale toneel. Dat optreden voor de mensenrechten in het buitenland is één van de beleidsprioriteiten van de FOD Buitenlandse Zaken, iets waar onze diplomaten zich dagelijks voor inzetten.
De UPR-evaluatie is gebaseerd op drie rapporten. Het eerste is het Belgisch nationaal rapport. Dit rapport is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen alle relevante beleidsniveaus van de federale en gefedereerde entiteiten. In december 2025 organiseerde de FOD Buitenlandse Zaken ook een raadpleging van het maatschappelijk middenveld over de ontwerptekst van het rapport. Dit handelt over de opvolging van de 251 aanbevelingen van 119 verschillende landen die België tijdens zijn vorige UPR in 2021 heeft aanvaard.
De twee andere rapporten bevatten enerzijds een samenvatting van de informatie waarover de Verenigde Naties zelf beschikt en anderzijds een samenvatting van de vele bijdragen van (nationale en internationale) stakeholders.
Dankzij de UPR en de aanbevelingen die andere lidstaten geven, houden we als land de vinger aan de pols wat betreft de situatie van de mensenrechten in België, en zorgen we er met alle lidstaten van de Verenigde Naties samen voor dat we een sterker en universeler mensenrechtenbeleid voeren. De FOD Buitenlandse Zaken draagt hier actief aan bij, dag in, dag uit.
Praktische informatie
Het Universeel Periodiek Onderzoek van België vindt plaats op 6 mei 2026 in Genève, binnen de Mensenrechtenraad. De interactieve dialoog duurt ongeveer drieënhalf uur. Na afloop wordt door het secretariaat van de Verenigde Naties een rapport opgesteld met alle geformuleerde aanbevelingen. De Mensenrechtenraad zal zich in september over dat rapport uitspreken. België kan de aanbevelingen aanvaarden of verwerpen.
De interactieve dialoog kan live gevolgd worden via de livestream op de website van het Hoog Commissariaat voor de Mensenrechten: https://media.un.org/en/search/categories/meetings-events/human-rights-council/universal-periodic-review. De documenten met betrekking tot het Belgische UPR zijn beschikbaar op https://www.ohchr.org/en/hr-bodies/upr/be-index. Informatie over media-accreditatie is te raadplegen via https://www.ohchr.org/en/hr-bodies/upr/media-information.