05 jun 2026 13:11

Het Nationaal Geografisch Instituut: al 50 jaar het kompas van België

Op maandag 8 juni 2026 viert het Nationaal Geografisch Instituut (NGI) zijn vijftigste verjaardag in zijn huidige vorm. Tijdens een besloten evenement in de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR) met vooraanstaande nationale en internationale partners blikt het NGI terug op vijf decennia aan expertise en engagement, viert het de rol die het vandaag vervult en schetst het zijn visie voor de toekomst. Ook minister van Defensie Theo Francken, voogdijminister van het NGI, tekent present.Dit jubileum biedt de perfecte gelegenheid om te laten zien hoe het NGI is getransformeerd van cartografisch agentschap tot federale geobroker en all-round digitale dienstverlener in geo-intelligentie.

Waar de papieren kaart ooit het centrale product was, is die kaart vandaag één van de vele uitingen van een veel breder dienstenaanbod, dat de voorbije decennia werd gedreven door een versnelde digitale transformatie. Kaarten zijn veranderd in dynamische, continu geactualiseerde geodata met strategische waarde voor beleid, veiligheid en economie.
Vandaag positioneert het NGI zich meer dan ooit als een onmisbare partner voor overheid, Defensie, hulpdiensten, bedrijven en burgers, en als een essentiële schakel in de digitale, veilige en veerkrachtige samenleving van morgen.

Het NGI bestaat formeel sinds 8 juni 1976, maar zijn wortels reiken terug tot in 1831, toen het Dépôt de la Guerre et de la Topographie werd opgericht om het land en het leger van kaarten te voorzien. Sindsdien speelt het Instituut een centrale rol in de cartografie en het begrip van het Belgische grondgebied. Belangrijke mijlpalen zijn onder meer de grensafbakening met buurlanden, de triangulatie die de moderne cartografie mogelijk maakte en de publicatie van de eerste topografische kaarten in de 19e eeuw.

De band tussen het NGI en Defensie maakt sinds de oprichting deel uit van het DNA van het Instituut. Een nauwkeurige kennis van het grondgebied was vanaf het begin een strategische noodzaak voor defensie en veiligheid. Met de samenwerkingsovereenkomst van 2023 krijgt dat partnerschap een nieuwe dimensie in een context waarin geografische informatie steeds belangrijker wordt voor veiligheid, crisisbeheer en defensie. Het NGI ondersteunt Defensie met geografische data, expertise, interoperabele oplossingen en door bij te dragen aan de ontwikkeling van geo‑intelligentie.

Het NGI ontwikkelt zich steeds sterker als federale ‘geobroker’: een centrale draaischijf die geografische informatie verzamelt, integreert en ter beschikking stelt aan overheden, hulpdiensten, onderzoekers, bedrijven en burgers. In een samenleving die steeds meer steunt op actuele en betrouwbare data, brengt het Instituut geografische informatie van federale, regionale en lokale partners samen. Door deze gegevens op elkaar af te stemmen, aan te vullen en toegankelijk te maken via gedeelde infrastructuren en digitale diensten, ondersteunt het NGI onder meer crisisbeheer, mobiliteitsplanning, defensie, infrastructuurbeheer, onderzoek en tal van andere maatschappelijke toepassingen. Zo draagt het met betrouwbare en interoperabele geodata actief bij aan een efficiëntere overheid, een betere samenwerking tussen partners en een veerkrachtigere samenleving.

Zo is het NGI ook beheerder van de geodetische basis van België, die het fundament vormt van nauwkeurige positionering, navigatie en tijdssynchronisatie. Het gaat om coördinatensystemen, permanente meetstations en merktekens. Deze onopvallende infrastructuur is essentieel voor gps‑diensten, communicatienetwerken en de digitale economie. Door deze systemen permanent te beheren, te onderhouden en verder te ontwikkelen, draagt het NGI bij aan de betrouwbaarheid, interoperabiliteit en veerkracht van kritieke infrastructuren in België.

Vijftig jaar na zijn oprichting staat het NGI stevig verankerd in zijn erfgoed en is het helemaal klaar voor de toekomst. De transformatie van papieren kaarten naar geo‑intelligentie illustreert een bredere maatschappelijke rol: niet alleen beschrijven, maar ook begrijpen, duiden en anticiperen.

In de komende jaren wil het NGI zijn rol als nationale referentiepartner voor geografische informatie en als federale geobroker verder versterken. Het Instituut blijft investeren in de productie, integratie en ontsluiting van betrouwbare officiële geodata als solide basis voor beleid, veiligheid, mobiliteit, crisisbeheer en digitale innovatie. Daarbij ligt de focus op actuele en kwalitatieve referentiegegevens, moderne digitale diensten, interoperabele oplossingen en een performante federale geografische data-infrastructuur die klaar is voor de maatschappelijke, technologische en veiligheidsuitdagingen van morgen.

Het NGI zal daarnaast zijn expertise in geodesie, cartografie en geo-intelligentie versterken en blijft het inzetten op innovatie, samenwerking en kennisdeling, zowel nationaal als internationaal. Ook de strategische partnerschappen met Defensie, met de diensten voor crisisbeheer en met andere federale partners wordt verder uitgebouwd. Tegelijk investeert het Instituut in talentontwikkeling, performante dienstverlening en een toekomstgerichte organisatie, zodat het ook de komende decennia kan bijdragen aan betere besluitvorming, een efficiëntere overheid en een veerkrachtigere samenleving.

In een wereld die steeds complexer wordt, van klimaatrisico’s tot stedelijke groei en geopolitieke uitdagingen, is en blijft het NGI een onmisbare schakel. Met betrouwbare, actuele en toegankelijke geografische informatie hebben beleidsmakers een stevige basis om beslissingen te nemen die onze toekomst vormgeven.

Met je eigen ogen aanschouwen hoe het landschap veranderd is? Binnenkort verschijnen de nieuwe uitgave van de kaarten van Ferraris uit 1777 en de actuele topografische atlas van België, gerealiseerd in samenwerking met Lannoo en de Koninklijke Bibliotheek van België.

Kan je niet wachten tot dan? Neem dan zeker een kijkje op de nieuwe Topoferrarisviewer, waarmee je de welbekende kaart van Ferraris uit 1777 naast die uit 2026 kan leggen. Naast deze oudste en nieuwste kaarten van België zijn ook die uit verschillende andere momenten uit de geschiedenis beschikbaar in de viewer, zodat je de evolutie van het landschap door de eeuwen heen kan waarnemen. De viewer is beschikbaar als webapplicatie en als mobiele app in Google Play en de App Store.

Jubileumwebsite www.ngi50ign.be: alles over de geschiedenis van het NGI en de publicaties en evenementen die dit feestjaar markeren.

Website Nationaal Geografisch Instituut https://ngi.be/

Publicaties