Nu reeds overschot aan bedden
Vandaag is er een internationale trend naar het sluiten van kleine materniteiten, en om hun activiteiten over te hevelen naar de overblijvende, grotere materniteiten. Op die manier verlagen de gemiddelde kosten van de bevallingen voor de ziekenhuizen, en verhoogt dus de algemene efficiëntie. Ook in materniteiten met een laag aantal bevallingen moet immers een minimum aan vroedvrouwen, verpleegkundigen, artsen en materiaal permanent aanwezig zijn.
Het KCE stelde twee jaar geleden (rapport 289) reeds vast dat de Belgische materniteiten samen 600 bedden teveel hadden, en dat dit overschot in 2025 naar 1 000 zou stijgen. Het concludeerde dat dit overschot best kon worden weggewerkt door de kleinste materniteiten te sluiten, en zo de efficiëntie te verhogen. In zijn huidige rapport ging het na welke criteria hiervoor het best worden gehanteerd, en paste het deze toe op de Belgische situatie.
Jaarlijks minstens 557 bevallingen
Vandaag zijn er in België 104 materniteiten (59 in Vlaanderen, 34 in Wallonië en 11 in Brussel). Bijna elk acuut ziekenhuis heeft minstens 1 materniteit. Momenteel is wettelijk vereist dat ze op 3 opeenvolgende jaren gemiddeld minstens 400 bevallingen per jaar uitvoeren. Het KCE berekende echter dat er in een materniteit jaarlijks minstens 557 bevallingen moeten plaatsvinden, om de kost per bevalling te kunnen verlagen tot die van de efficiëntere materniteiten, zonder dat er aan kwaliteit of veiligheid wordt ingeboet. De minimumnorm van 400 wordt dan ook best verhoogd. Volgens de meest recente cijfers (2016) bereiken 21 van de 104 materniteiten het minimumaantal van 557 jaarlijkse bevallingen niet.
Bereikbaarheid is cruciaal
Onvoldoende efficiëntie is echter niet het enige criterium om een materniteit al dan niet te sluiten. Bereikbaarheid is immers cruciaal: elke vrouw tussen 15 en 49 jaar zou een materniteit binnen een bepaalde tijd (bv. 30 minuten) met de wagen moeten kunnen bereiken. Vandaag heeft 80% van de vrouwen meer dan 8 materniteiten op een half uur rijden van huis liggen. Bij nog geen 2% is dat er maar één.
Het KCE ging bij de 21 materniteiten, die het minimum aantal van 557 bevallingen niet bereiken, na welke impact hun sluiting op deze bereikbaarheid zou hebben. De sluiting van 4 ervan zou als gevolg hebben dat een deel van de vrouwen uit de regio meer dan 30 minuten zou nodig hebben om de dichtstbijzijnde materniteit te bereiken. Deze 4 materniteiten worden dan ook best niet gesloten. Voor de overige 17 zou een sluiting echter geen probleem voor de toegankelijkheid vormen. Het KCE pleit dan ook voor de intrekking van hun erkenning.