Klimaatverandering vormt een bedreiging voor België - Klimaatverandering zet druk op onze sociale samenhang en veiligheid.

Droogtes, overstromingen, bodemverarming, verlies van bestuivers…Klimaatverandering is geen veronderstelling meer. Ze beïnvloedt nu al ons dagelijks leven en stelt de weerbaarheid van onze systemen op de proef," benadrukt Luc Bas, directeur bij Cerac. De gevolgen van klimaatverandering zijn geen hypothese meer. Ze hebben een directe impact op ons dagelijks leven. In het BCRA-rapport beschrijft het Cerac de 28 belangrijkste risico’s die verband houden met het klimaat en de achteruitgang van ecosystemen in België. Deze risico’s zijn onderverdeeld in vijf categorieën: economie, gezondheid en welzijn, voeding, ecosystemen, en infrastructuur en gebouwen.

1. Economie
   Klimaatgerelateerde rampen verzwakken het Belgische verzekeringssysteem, dat sinds 2021 kampt met juridische onzekerheid bij het ontbreken van operationele regionale solidariteitsmechanismen. Het bbp zou tegen 2050 met 5% kunnen dalen, terwijl de overheidsschuld met 15% zou kunnen stijgen als gevolg van de klimaatverandering.
2. Gezondheid en welzijn
   Hittestress voor het menselijk lichaam vormt een prioritair risico. Zelfs in de meest optimistische scenario’s worden meer dan 1.000 extra sterfgevallen per jaar verwacht door hitte. Daarnaast nemen vector- en zoönotische ziekten toe, net als de verslechtering van de luchtkwaliteit, wat extra druk legt op de gezondheidssystemen.
3. Voeding
   De voedselzekerheid in België komt onder druk te staan door bodemverarming, lagere landbouwopbrengsten, het verdwijnen van bestuivers, een toename van veeziekten en verstoringen in de toeleveringsketens. Deze structurele bedreigingen kunnen leiden tot jaarlijkse verliezen van tientallen miljoenen euro’s en de voedselzekerheid van het land ondermijnen.
4. Ecosystemen
   Droogtes, natuurbranden, zeespiegelstijging en geleidelijke klimaatveranderingen verzwakken bossen, bodems, en zoetwater- en kustecosystemen. Hierdoor komen vitale ecosysteemdiensten in gevaar, zoals de beschikbaarheid van drinkwater en de stabiliteit van landbouwopbrengsten.
5. Infrastructuur en gebouwen
   Overstromingen, droogtes en de verspreiding van invasieve plantensoorten tasten de infrastructuur aan in cruciale sectoren. Het risico op grondverzakkingen, schimmelvorming en waterinfiltratie neemt toe, wat de duurzaamheid van gebouwen bedreigt en de onderhouds- en herstellingskosten doet stijgen.

Hoewel de hele Belgische bevolking wordt getroffen, toont het rapport aan dat mensen met een laag inkomen het zwaarst getroffen worden. Klimaatrisico’s treffen individuen immers verschillend, afhankelijk van hun woonomstandigheden, gezondheidstoestand en geografische ligging.

Volgens het rapport is alleen een gecoördineerde aanpak tussen alle bestuursniveaus — federaal, regionaal, provinciaal en gemeentelijk — een nauwe samenwerking met hulpdiensten, bedrijven en burgers in staat om echte weerbaarheid op te bouwen in België. Zonder dergelijke aanpak komt de nationale weerbaarheid én de veiligheid van het land ernstig in gevaar.

Luc Bas, directeur van Cerac, concludeert: “Onze evaluatie is een primeur voor België die nu duidelijke prioriteiten voor actie aangeeft. De klimaatimpact is een uitdaging voor de sociale cohesie en wordt ook een veiligheidsprobleem waarvoor we een preventieve defensielogica moeten hanteren.”
Voor meer informatie: raadpleeg het rapport en de risicosyntheses die elk risico in twee pagina's samenvatten, op de website van Cerac: www.cerac.be/nl/bcra