2,180 miljoen euro om de geluidsemissies van goederenwagons te verminderen

Spoorvervoer wordt beschouwd als een duurzame vervoerswijze omdat het weinig broeikasgassen uitstoot en zijn steentje bijdraagt in de strijd tegen congestie in stedelijke en havenknooppunten. In dit verband bekleedt het spoorvervoer een centrale plaats in de federale en gewestelijke strategieën voor de ontwikkeling van een duurzamere mobiliteit, wat met name tot uiting komt in het geïntegreerde Nationale Energie- en Klimaatplan 2021-2030 dat België eind 2019 aan de Commissie heeft bezorgd.

Bij verstoring van de omgeving worden ook onze zintuigen vaak op de proef gesteld. Dit staat bekend als omgevingshinder. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is lawaai, na een slechte luchtkwaliteit (zwevende deeltjes), de tweede belangrijkste omgevingsoorzaak van gezondheidsproblemen. Het wegverkeer is de belangrijkste bron van omgevingslawaai in Europa, gevolgd door het spoorvervoer. Geluidsemissies kunnen worden beschouwd als de achilleshiel van het spoorvervoer op het vlak van omgeving.

Het lawaai van het goederenvervoer per spoor wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het contact tussen spoor en wiel. Hoe groter de oppervlakteruwheid van de wielen en de spoorstaaf, hoe sterker het rolgeluid.

In aanvulling op de initiatieven van de infrastructuurbeheerder bestaat er een oplossing om de geluidsemissies van goederentreinen met een directe ingreep op de wagons te verminderen.

Door de vervanging van gietijzeren remblokken op goederenwagons door remblokken uit composietmateriaal (de zogenaamde "retrofitting") kan het lawaai van goederentreinen aanzienlijk worden verminderd. Deze oplossing wordt unaniem erkend als de meest doeltreffende en goedkoopste manier om de geluidshinder van het goederenvervoer per spoor op korte termijn te verminderen.

De afgelopen maanden werd de Europese verordening tot vaststelling van geluidsemissienormen voor rollend spoorwegmaterieel (TSI Geluid) herzien, zodat de meest lawaaierige goederenwagons, d.w.z. die met gietijzeren remblokken, vanaf december 2024 niet langer op bepaalde delen van het Europese spoorwegnet zullen mogen rijden. Deze zogenaamde “stillere routes” (“Quieter routes”) " zijn de trajecten waarop goederentreinen 's nachts in groten getale rijden. In België zal het verbod gelden op de strategische as die de haven van Antwerpen met Duitsland verbindt en de provincies Antwerpen, Limburg en Luik doorkruist. Zonder steunmaatregelen zal dit verbod negatieve gevolgen hebben voor de sector van het goederenvervoer per spoor.

Om de retrofitting van goederenwagons die in België rijden te ondersteunen, heeft de FOD Mobiliteit en Vervoer een steunregeling opgezet om eigenaars van wagons en spoorwegmaatschappijen financieel te steunen.

Deze steunregeling zal het mogelijk maken om:

• de door het goederenvervoer per spoor veroorzaakte geluidshinder te verminderen, dit vooral ten bate van de omwonenden van de spoorwegen;
• de spoorwegsector te helpen het hoofd te bieden aan het verbod op lawaaierige wagons op bepaalde trajecten van het Europese spoorwegnet vanaf december 2024, met name in België op de strategische as die de haven van Antwerpen met Duitsland verbindt;
• te voorkomen dat het spoorvervoer een concurrentienadeel zou ondervinden ten opzichte van andere, minder duurzame vervoerswijzen op het vlak van CO2-uitstoot of congestie.

Deze financiële steun vormt een aanvulling op de initiatieven die de Europese Commissie en sommige lidstaten, partnerlanden van België in de Europese goederencorridors, eerder hebben genomen om de retrofitting van goederenwagons te ondersteunen.

Meer informatie op onze website.